Rüya Tabirleri
Açılış  Giriş Sayfası Yap
Favori  Sık Kullanılanlara Ekle
www.ihya.org 4. yilinda
MC ÜYE İŞLEMLERİ
Üyeadi:
Parola :
Kütübü Sitte
Kuran ve Hadis
Buhari Hadis Kitabi
SPONSOR LINKLERI
Secme Konular
· Gaflet
· Sahih-i Buhârî
· Kudsi Hadis
· Tevâtür
· Cüz
· Zındık
· Salih
· Sahîfe
· Fasık
· Ashâb-ı Suffe

Burayada Bak
· Akıl
· Mubtedi
· Tarahû Hadîsehû
· Enne Fulânen Kale
· Esbâbu'l-Cerh
· Nâvelenî
· Şurûtu’r-Rivâye
· Huddistu An Fulân
· İleyhi’l-Munteha Fi't-Tesebbut
· Maklûbu'l-İsnâd
· Merâtibu'l-Cerh
· Muntezihu'l-İsnad
· Mutekaribu’l-Hadîs
· Sadûkun İn-şâ'allah
· Tarahûhu

Son Okunanlar
· Mevâlî
· Uluvv Bi-Kıdemi'l-Vefât
· Âkil
· Tunkiru Merre Ve Ta'rıfu Uhrâ
· Bâb
· Mustemlî
· Tahvîl
· Sâmi
· İlm-i Nazarî
· Şekkun Mine'r-Râvî



Tüm Konular     A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z
KÜTÜBÜ SİTTE HADİSLERİNDE ARAMA YAP
Fasil Ravi Konu Hadis

Mevâlî

Lügat yönünden mevlâ’nın çoğuludur. Mevlâ, hem efendi hem de köle manasına gelir. Hadis Usulü ilminde mevâli konusu çok mühimdir. Bilhassa hadis ravilerinin kimliklerinin tesbitinde önem kazanır. Zira bir kimse hakkında mesela, “fulânu’l-kureşi” denilmişse bu iki anlamda kullanılmış demektir. Ya o kimse Kureyş kabilesindendir, ya da Kureyşlilerden birinin azadlı kölesidir. Haliyle bir ravinin Kureyş'ten olması ile Kureyşli birinin kölesi olması arasında fark vardır ve hangisi olduğunun açıklanması mühim bir konudur. 670

Hadis ravilerinin hal tercümelerine ayrılan eserlerde mevlâ denilince genelde azadlı köle kasdedilir. Bunlar çeşitli şekillerde anılır. Söz gelişi bir ravi hakkında bilgi verirken “Mevlâ li-beni fulân” veya “fulanu'l-fulani mevla lehum” denilmişse bu da o kimsenin kabilenin kölesi olduğunu gösterir.

Mevâlînin bir kısmı kaynak eserlerde kabilelere nisbet edilir. Bu takdirde onun kabileden birinin kölesi olduğu belirtilmiş demektir. Meselâ tabiilerin ileri gelenlerinden Ebu'l-Âliye Rufey' er-Riyâhi, Benu Riyâh kabilesinden bir kadının azadlısıdır.

Bazı mevaliler ise rical kaynaklarında kendilerini azad eden şahsa nisbetle anılırlar. Çoğunluğu da bunlar teşkil ederler. Meselâ İmam Mâlik'in şeyhlerinden Nâfi “Mevla Abdillah b. Ömer” olarak meşhurdur. Ebu Ubeyd, Mevlâ Abdillah b. Ezher; Eflah, Mevlâ Ebî Eyyûbi'l-Ensâri, Ebu Murre, Mevlâ Akil b. Ali b. Ebi Tâlib olarak bilinenlerdir. Her üçü de tabiîdirler.

Yine tabiînin önde gelen fakihlerinden olan Süleyman b. Yesâr, Ata b. Yesâr ve Abdulmelik b. Yesâr isimli üç kardeşin babaları Yesâr, Mevlâ Meymûne diye meşhur olmuştur.

Mevâliden bir kısmı ise eliyle müslûman oldukları kimseye nisbet edilerek anılır. Mesela Ebu Abdillah Muhammed b. İsmail b. İbrahim el Buhari el-Cu'fi öyledir ve bazı kaynaklarda cu'felilerin mevlâsı olarak anılmıştır; zira dedesi İbrahim mecusî iken Yemân b. Ahres el-Cu'fi eliyle müslûman olmuştur. Abdullah İbnu'l-Mübarek'in kölesi el-Hasen b. İsa'l-Mâsercisî de öyledir. el-Mâsercisi vasıtasiyle müslûman olduğundan onun nisbesi ile anılmıştır.

Mevâlinin İslâm Dini'ne, bilhassa ilme büyük hizmetleri olmuştur. Asırlarca Kıraat, Tefsir, Hadis, Fıkıh, Lügat gibi ilimlerde şöhret yapan âlimlerin büyük çoğunluğu mevâlidendir. İbnu's-Salâh’ın kaydettiğine göre meşhur tâbi'î İbn Şihab ez-Zuhrî, Emevi Halifesi Abdulmelik b. Mervan'la görüşmek üzere Şam'a gelir. Huzuruna çıktığında aralarında şöyle bir konuşma geçer:

“Nereden Geliyorsun?”

“Mekke'den.”

“Ardında Mekke'lilere ilimde yön verecek kimi bıraktın?”

“Atab. Ebi Rabâhı.”

“Ata Arap mı, meâliden mi?”

“Mevâliden”.

“Onlara ne ile yön verecek?”

“Dindarlık ve rivayetle.”

“Haklısın. Dindar ve rivayete ehil olanların yükselmeleri gerekir. İlmiyle Yemenlilere kim yön veriyor?”

“Tâvûs b. Keysân.”

“Arap mı mevâliden mi?”

“Mevâliden.”

“ Onlar arasında nasıl yüceldi?”

“Ata'yı yücelten neyse onunla.”

“Haklısın. Ona da bu yaraşır. Mısırlılara kim yön veriyor?

“Yezid b. Ebî Hubeyb.

“Arap mı, yoksa mevâliden mi?

“Mevâliden.

“Şam halkına ilmiyle öncülük eden kim?

“Mekhûl.

“Arap mı, yoksa o da mevâliden mi?

“ O da mevâliden. Huzeyl'den bir kadının azatlısı.”

“el-Cezîre halkına ilimde önderlik eden kim?”

“Meymûn b. Mihrân.”

“Arap asıllı mı, mevâliden mi?”

“Mevâliden.”

“Horasanlılara ilimde kim öncülük ediyor?”

“Dahhak b. Muzahim.”

“Arap mı, mevâliden mi?”

“Mevâliden.”

“Peki, Basralılara ilmiyle önderlik eden kim?”

“el-Hasen b. Ebi'l-Hasen.”

“Arap mı, yoksa mevâliden mi?”

“Mevâliden.”

“Yazıklar olsun! Peki, Küfe ehline ilimde önderlik eden kim?”

“İbrahim en-Nehâi.”

“Arap kökenli mi, yoksa mevâliden mi?”

“Arap kökenli.”

“Yazıklar olsun ya Zuhrî. Gözlerim yaşardı. Allah'a and ederim ki ilimde Araplara köleler öncülük ediyorlar. Arap asıllı olanlara minberlerden hitap ediliyor. Hitap edenler Arap olmayanlar. Arap asıllı olanlar, onlar ise dinliyorlar.”

“Ey Mü’minlerin emiri ilim Allah'ın emridir. Onu hıfzeden elbette üstün olur. Kaybeden ise düşer.” 671

Abdurrahman b. Zeyd b. Eşlem ise şöyle demiştir

“Abâdile öldükten so a her tarafta Fıkıh, Medine hariç, mevâlinin elinde idi. Yüce Allah Medine'yi öteki beldelerden ayırarak ona Kureyşli bir fakih nasib etti. Medine fakihi Saîd İbnu'l-Museyyeb tartışmasız Arap aslındandır.”672

Şu hale göre mevâlinin İslâm ilim hayatında büyük yeri olmuştur. Şüphesiz bu yeri biraz da İslâm'ın kişinin nesebine değil, ilmine ve faziletine değer verdiğine bağlamak yerinde olur.


13.02.2009 tarihinden beri 20762 defa okundu. Son takip: 18.01.2019 - 12:04


Kuran Kerim ve Hadis şerifler üzerinde bilgi ve yazılarınızı paylaşmak için yeni projemiz olan KuranveHadis.COM sitemize üye olunuz. Piyasadaki yerden bitme hadis düşmanlarına karşı siz de bu yeni sitemizin gelişiminde destek olunuz.



· Gaflet · Ehlu'l-Hevâ · De-Se-Nî · Mâ A'lemu’ Bihî Be'sen · Merdûd Şaz · Garîbi'l- Mutlak · Lâ Yu'lemu Men Ahrecehu Ve La İsnaduhu · Zındık · Tahrîf · Lahn · Sıhhat Şartları · Maklûbu'l-İsnâd · Vakafehu · Kale Lenâ Fulân · Leyse Bi-Sâbit · İle's-Sıdkı Ma Huve · Muhkem · Nâsihu'l-Hadîs Ve Mensûhuhû · Misle Hadisin Kablehu Metnuhû Kezâ Ve Kezâ · Ahfaz · Leyse Bi-Sika · İstifada · Tevârih Ve Vefeyât · Tahammul · Vakf · Muztarib · Yebluğu Bihi · Lâ A'rifuhu Bi-Hâze'l-Lafz · Mutâba'a Kasıra · An'ane · Tesviye Tedlisi · Zekera Lenâ Fulân · Menâkib Ve Mesâlib · Masnû · Akvâl · Fîhi Da'fun · Kavlu Abâdile · Usûl-ü Hadis · İ'râbu'l-Hadîs · Terâcum · İcâze Mâ Lem Yesmahu'l-Mucîz · Şâhid · Tarahû Hadîsehû · Sâlih Li'l-İhticâc · Cerh Ve Ta'dil İlmi · Mebde'u's-Sened · Âlî İbdâl · Yurvâ · Munkatı’ · Buhârî
· Akıl · Mubtedi · Tarahû Hadîsehû · Muştebih Maklûb · İle's-Sıdkı Ma Huve · Garîbun Metnen Ve İsnâden · Rumiye Bi'l-Kader · Vahy-i Gayr-ı Metluv · Câ'e An Fulân Mevkûfen · Vâcîd · Mesânîd · İntihâ · Da'afûhu · Sunâ'iyyât · Rudde Hadîsuhû · Ashâbu'l-Aşerât · Nazil İsnad · Hazâ Semâ'î Fe'rvihî Annî · Lâ Yesbut Fıhı Şey · Ev Şibhehû · Şekke Fulân · Rumuz · Zabt-ı Kitab · Esbâbu'l-Cerh · Kalb Fi's-Sened · Sahih-Garib · Lâ Yus'elu Anhu · Ruba’î · Ma'nen Rivayet · Galatâtu'l-Muhaddisîn · Yuhkâ · Hadîsi Mütevâtir · Ekseru's-Sahâbe Hadisen · Kezzâbun · Mutâba'at-ı Tâmme · Dârimî · Kale Fulân · Kat’ Tedlisi · Vahin Bi-Merra · Fısk Bi'l-Ma'siye

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13


Google
 
Web ihya.org
CepAlem Gazeteler E-Kart E-Kitap Saglik Şiirler Sözlük
Kuran Meali Hadis Namaz Vakitleri Ingilizce Samil Fıkıh Fetva Rüya Tabiri
Kamus Hikayeler Forum Dini Terimler Haberler Oyun Resimler Ilahiler
Terimler isimler Sosyal Kavram Hadis Sözlügü imsakiye
Üniversite taban puanları ilmihal Rehber