Rüya Tabirleri
Açılış  Giriş Sayfası Yap
Favori  Sık Kullanılanlara Ekle
www.ihya.org 4. yilinda
MC ÜYE İŞLEMLERİ
Üyeadi:
Parola :
Kütübü Sitte
Kuran ve Hadis
Buhari Hadis Kitabi
SPONSOR LINKLERI
Secme Konular
· Gaflet
· Sahih-i Buhârî
· Kudsi Hadis
· Cüz
· Tevâtür
· Salih
· Fasık
· Zındık
· Ashâb-ı Suffe
· Hafız

Burayada Bak
· Akıl
· Mubtedi
· Tarahû Hadîsehû
· Da'îfun Vahin
· Mechûlu'l-Adâle
· Merdûd Âhad
· Rivayet Bi'l-Lafz
· Sahîhun Înşa'allah
· Ve Zekera'l-Hadîse
· Ve'l-Lafzu Li-Fulân Kale
· Kalîlu'l-Hadîs
· Lem Ecidhu
· Lem Erahu Bı-Haze'l-Lafz
· Ma'nevî Tevatür
· Mudric

Son Okunanlar
· Fısk
· Tesâhul
· Merfû'an
· Deccâlun
· Takyîd
· İrsâl-i Hafî
· Buldâniyye
· Lehû Belâya
· Tabi’î
· Huve Ruknu'l-Kizb



Tüm Konular     A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z
KÜTÜBÜ SİTTE HADİSLERİNDE ARAMA YAP
Fasil Ravi Konu Hadis

Fısk

“Fısk” ve “fusûk”, birinci, ikinci ve beşinci bablardan çekilen “feseka” kök fiilinin masdarıdır. Her ikisi de sözlükte mutlak olarak “hurûc” karşılığı olarak çıkmak manasına gelir. Nitekim “fesekati'r-ratbetu an kışrih┠denir ki “taze hurma kapçığından börtleyip çıktı” demektir.

es-Suyüti'nin el-Muzhir isimli kitabında da naklettiği gibi araplar fısk lafzını sadece çıkmak manasına kullanırlardı. Daha so aları Allah'a itaatten çıkmak manasına naklederek bu manasıyla ilahî taatten çıkana fâsık dediler. 283Demek oluyor ki fısk kelimesi önceleri Araplar arasında umumî olarak çıkmak manasında kullanılmışken so aları Allah'ın emirlerini terketmek, Ona - Allah korusun - isyan ederek hak yoldan ayrılmak, doğru yoldan sapmak gibi hususî bir mana kazanmış ve bu manada dinî bir terim haline gelmiştir. Daha çok sözlük manasıyle değil, ıstılah manasiyle meşhurdur. Kur'ân-ı Kerim'de de küfür, ma'siyet, yalan, günah ve kötülük manalarında varid olmuştur. 284

Terim olarak fısk, ya itikatta ya da amelde olur. İtikadî fısk ya küfürdür yahut da bid'attir. Gerek amelinde, gerekse küfre varmamak şartiyle itikadında fıska düşene fâsık denilmiştir.

Hadis iminde fısk, fısku'r-râvi yani hadis rivayet eden ravinin fiil ve sözlerinde küfür derecesinde olmamak şartiyle İslam'a aykırı itikat taşıdığının görülmesidir. Ravilerin tenkidinde göz önünde bulundurulan on tenkit esasından (metâ'in-i aşere) biridir ve ravinin doğrudan doğruya adaletiyle ilgilidir.

İtikad açısından fıska bid'at de denir. Böyle itikadî meselelerden doğan fıska ayrıca fısk bi'1-bid'a da denilmiştir.

Ravinin fışkı şayet büyük günahlardan birini İşlemek veya küçük günah işlemeyi terketmeyip onda israr etmek sebebinden kaynaklanmışsa buna da fısk bi'l-ma'siye tabir edilmiştir.

Amel açısından fıska gelince, çeşitlidir. Hadis İlmi açısından en başta ravinin yalancılığı gelir. Özel tabiriyle kizb ale'r-Resûl yani Hz. Peygamber (s.a.s) 'e isnad ederek yalan söylemesi, öteki ifadesiyle hadis uydurması en şiddetli ta'n sebebidir. Yalan söylediği, hele hadis uydurduğu sabit olan ravi şiddetli bir şekilde cerhedilir. Sözüyle islamî esaslara aykın hareket ettiğinden fasık sayılarak terk edilir. Hadisleri hiçbir şekilde kabul edilmez.

Ravinin gerek itikadî gerekse amelî fışkından tevbe etmesi halinde rivayetlerinin kabul edilip edilmemesi konusunda değişik görüşler ileri sürülmüştür. Bu görüşlerden birine ve daha çok makbul addedilenine göre fışkından tevbe ettiği açığa çıkan ravinin rivayeti makbuldür. Ancak hadiste yalan söylediği açığa çıkmış bulunan ravinin rivayeti, tariki hasen bile olsa hiçbir şekilde makbul sayılmaz. 285Ahmed b. Hanbel, Buhârî Şeyhi el-Humeydi, Şafiî âlimlerden Ebu Bekri s-Sayrafî'nin görüşü budur. es-Sayrafî bu konuda “Hz. Peygamber (s.a.s)'in ağzından yalan söyleyen bir kimsenin rivayetini, so adan (tevbe edip) güzel ahlaklı biri olduğu açığa çıkmış bile olsa, hiçbir zaman kabul edemeyiz” demiştir. Onun şu sözleri de aynı konudadır: “Nakil ehlinden birinin bir haberini, tuttuğumuz bir yalanından dolayı bir kere terk ettik mi artık onu tevbe etmiştir diye bir daha kabul edemeyiz. Bunun gibi zayıf saydığımız bir raviye de bir daha kuvvetli diyemeyiz.” Ebu'l- Muzaffer İbnu's-Sem'ânî de “tek bir haberde bile olsa yalan söyleyen ravinin önceki hadislerini de reddetmek gerekir” diyerek Hz. Peygamber'in ağzından bir tek rivayette bile olsa yalan söyleyen ravinin hadislerinin yalanının açığa çıkmasından öncekilerle birlikte terkedilmesi gerektiğine işaret etmiştir. Böyle birisi so adan tevbe etmiş bile olsa hakkındaki bu hüküm değişmez.

Öte yandan en-Nevevî, rivayette yalan söylemenin, yalancı şahitlikten hiçbir farkı olmadığını ileri sürmüştür. Ona göre yalancı şahitlikten tevbe eden birinin şahitliği nasıl kabul edilirse rivayeti de kabul edilir. 286Ancak kaydetmek gerekir ki rivayet ile şehadet ayn ayrı şeylerdir. Nitekim es-Suyûtî ikisi arasında 21 noktadan fark olduğunu kaydetmiştir. (Bk. Şehadet). Ayrıca yalan şahitlik yapan birinin zararı şahsa dokunur. Oysa Hz. Peygamber'in ağzından yalan söyleyen biri dine zarar vermiş demektir.

Şu hale göre hadiste yalan söylemek ve hadis uydurmak hariç fısktan tevbe eden ve durumunu düzelttiği sabit olan ravinin rivayeti kabul edilir. Hz. Peygamber üzerine yalan söylemek ya da hadis uydurmak suçunu bir kere de olsa işlemiş bulunan ravinin hadisleri ise hiçbir şekilde kabul edilmez.


12.02.2009 tarihinden beri 4996 defa okundu. Son takip: 13.12.2017 - 08:17


Kuran Kerim ve Hadis şerifler üzerinde bilgi ve yazılarınızı paylaşmak için yeni projemiz olan KuranveHadis.COM sitemize üye olunuz. Piyasadaki yerden bitme hadis düşmanlarına karşı siz de bu yeni sitemizin gelişiminde destek olunuz.



· Uluvv Bi-Kıdemi'l-Vefât · Muztarib · Cerh · Yekzibu · Ashâb-ı Kutub · Nuzûl · Vahin · Usûl-ü Hadis · Mu’addil · Hazâ Semâ'î · Akvâl · Sirkatu'l-Hadîs · Fâhişu'l-Galat · Arz-ı Semâ · Kale Lenâ Fulân · Kas · Galat · Hasen-Sahih · Da'îfu’l-Hadis · Turuk · Nazil İsnad · Sika · Makrûnen · İntikâ · Tesviye Tedlisi · Nekâret · Hadis · Lem Yutâbâ Aleyhi · İcâze Mu'allaka · Mustefîz · Rivayet Şartları · Tahsîn · Telkin · İttefekâ Aleyh · Tedlîsu't-Tesviye · Adlun Dâbitun · Remiz · Mahv · Garîbu'l-Hadîs · Sebebu Vurûdi'l-Hadîs · Şuyuh Tedlîsi · Eser · Sadûkun Yuhti'u · Ashâbu'l-Elfeyn · Buldânu'r-Ruvât · Tahammul · Ashâbu'l-Elf · Şibhu'l-Vad' · Şedîdu'd-Da'f · Es-Sahîfetu's-Sâdıka
· Akıl · Mubtedi · Tarahû Hadîsehû · Lem Ecidhu · Mutarrah · Enşedenâ Fulân Kırâ'aten Aleyhi · Hafî Mursel · Cerh-i Müfesser · Mudevven · Merdûd Şaz · Te'nîn · Vahid · Kale Lenâ Fulân Kırâ'aten Aleyhi · İcaze Li'l-Mu'ayyen Fî Gayrı Mu'ayyen · Mahalluhu's-Sıdk · Lâ ... İlâ · Sahîh-Garib-Hasen · Avâlî · Ahbâr · Âlî İbdâl · Hiyârun · De-Se-Nî · Kunna Nef'alu Ala Ahdi'n-Nebî (s.a.s) · Eceztu Leke (Lekum) Cemî'a Mesmû'âtî · Bid'at · Leyse Bi Me’mûn · Ruba’î · Menferede Bihî Müslim · Ma'nevî Tevatür · İlmu'l-Hadîs Dirâyeten · Bid'atu'r-Râvî · Muhâlefetu's-Sikât · Nâvelenî · Fîhi Mekalun · Sevk · Neseb · Kutub-i Sitte · Semi'tu Fulânen · Belağahû · Mechûlu'l-Adâle

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13


Google
 
Web ihya.org
CepAlem Gazeteler E-Kart E-Kitap Saglik Şiirler Sözlük
Kuran Meali Hadis Namaz Vakitleri Ingilizce Samil Fıkıh Fetva Rüya Tabiri
Kamus Hikayeler Forum Dini Terimler Haberler Oyun Resimler Ilahiler
Terimler isimler Sosyal Kavram Hadis Sözlügü imsakiye
Üniversite taban puanları ilmihal Rehber