Rüya Tabirleri
Açılış  Giriş Sayfası Yap
Favori  Sık Kullanılanlara Ekle
www.ihya.org 4. yilinda
MC ÜYE İŞLEMLERİ
Üyeadi:
Parola :
Kütübü Sitte
Kuran ve Hadis
Buhari Hadis Kitabi
SPONSOR LINKLERI
Secme Konular
· Gaflet
· Sahih-i Buhârî
· Kudsi Hadis
· Tevâtür
· Cüz
· Zındık
· Salih
· Fasık
· Sahîfe
· Ashâb-ı Suffe

Burayada Bak
· Akıl
· Mubtedi
· Tarahû Hadîsehû
· Merdûd Âhad
· Mütevatir-i Ma'nevî
· Semi'tu Fulânen Bi-Kırâ'atî Aleyh
· Semi'tu Fulânen Kırâ'aten Aleyh
· Şâfehenî Bi'l-İcâze
· Takyîdu'l-Kitâb
· Zekera Lenâ Fulân Kırâ'aten Aleyhi Ve Ene Esme'u
· Enşedenâ Fulân Bi-Kırâ'atî Aleyhi
· Istılâhât-ı Hadîsiye
· İntikâd-ı Esânîd
· Kunâ Mufrede
· Lehû Ahâdîs Menâkîr

Son Okunanlar
· Tercih
· Cerh Ve Ta'dil
· Sahîfe
· Du'ife
· Metin
· Fihrist
· İhticâc
· İnteha'l-Lahak
· Zındık
· Ref



Tüm Konular     A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z
KÜTÜBÜ SİTTE HADİSLERİNDE ARAMA YAP
Fasil Ravi Konu Hadis

Tercih

Sözlük yönünden bir şeyi diğerinden üstün görüp onu yeğlemek manasına gelen tercih, Hadis ilminde manaları bakımından birbirine zıt iki hadisten birini herhangi bir sebeple alıp öbürünü bırakmaya denir. Eklemek gerekirse bu tarif, aralarında nesh söz konusu olmayan rivayetler içindir.

Birbirine zıt mana taşıyan iki hadisin ik-siyle birden amel etmek imkansızdır. Nesh de söz konusu olmayınca birini diğerine tercih etmek gerekir. Sıhhat bakımından ikisi de aynı derecede olan bu iki rivayet tetkik edilir. Birini diğerine üstün kılacak herhangi bir husus araştırılır. Tercih sebebi denilen herhangi bir özellik taşıyan hadis, diğerine yeğ tutularak onunla amel edilir.

İbnu's-Salâh, bir hadisin diğerine tercih edilmesine yol açan tercih sebeplerinin elli özellik olduğunu kaydeder. Ancak neler olduklarını açıklamaz. 1176el-Hâzimı de bunları zikreder. Bazıları tarafından yüze kadar çıkarılan tercih sebeplerini es-Suyütî, yedi gruba ayırmıştır. Bu yedi grup tercih sebebi özetle şunlardır:

1. Ravilerin Hallerine göre Tercih Sebepleri:

a) Ravi çokluğu: Ravi sayısı fazla olan hadis, az olana tercih edilir; çünkü fazla sayıda ravi tarafından rivayet edilmiş olan hadiste yalan ve yanlış bulunma ihtimali, az sayıda ravi tarafından rivayet edilene göre daha zayıftır.

b) Rivayet vasıtası olan ravilerin sayıca azlığı: Bu tercih sebebi, isnadın âlî ve nazil olması şeklinde de ifade edilebilir. Ravi sayısı az olan, dolayısiyle âlî isnadla rivayet edilen hadiste yanılma ihtimali nisbeten azdır.

c) Ravilerin fakih olmaları: Ravileri Fıkıh ilmini iyi bilen kimselerden oluşan isnadla rivayet edilen hadis, böyle olmayana tercih edilir. Hadis, lafzıyla veya manasıyla rivayet edilmiş de olsa farketmez; zira fakih olan ravi, hadiste görünüşe göre mahzur saydığı bir husus olursa şüphesini gidermek için araştırma yapabilir. Ancak Fıkıh ilmini bilmeyen kimse için bu mümkün olamaz.

d) Ravilerin nahv ilmini bilmeleri: İsnadı, nahiv kaidelerini iyi bilen ravilerden meydana gelen hadis, diğerine tercih edilir. Kuşkusuz, nahiv kaidelerini bilen ravi, hadiste dil yönünden kusur varsa açığa çıkarabilir. Böyle bir ravinin, hadisin manasını bozacak hatalardan emin olması kolaydır. Halbuki nahiv kaidelerini bilmeyen raviden böyle birşey beklenemez.

e) Ravilerin hafız (hadisleri ezberleyen) kimseler olmaları: İki hadis. Hadis ilmindeki tabiriyle tearuz ettikleri, yani birbirlerine zıt düştükleri zaman, nesh söz konusu olmadığı, araları birleştirilemediği, nihayet başka tercih sebepleri dikkate alınarak içlerinden biri tercih edilememediği takdirde, hadislerini ezberlemiş olan ravinin hadisi, yazılı metne dayananınkine tercih edilir.

İslamın ilk devirlerinde yazı bilenlerin sayısı yok denecek kadar az, yazı tekniği de geri olduğundan hadislerin daha çok ezberden nakline önem verilmiştir. Yazılı metinlerin kaybolma, yıpranma tehlikesinin yanısıra bugünkü manada harekeleme yapılamayışı yüzünden yanlış okunma tehlikesi bahis konusu olunca hadislerini ezberinden nakleden ravinin rivayet ettiği hadisin tercih edilme sebebi daha iyi anlaşılır.

f) Zabt üstünlüğü: Hafızası kuvvetli, zabt gücü fazla olan ravinin hadisi, böyle olmayanın hadisine tercih edilir. Bu tercih sebebi de zabtı kuvvetli ravinin yanılma ihtimalinin az olması ve rivayetine itina edeceği dikkate alınarak konulmuş olmalıdır.

g) Şöhret: muhaddisler arasında tanınmış bir ravinin hadisi tanınmamış olanınkine tercih edilir. Ravinin isim yapmış biri olması yalan söylemesine büyük ölçüde engel olur. Bunun için hadiscller arasında tanınmış bir kimse olması tercih sebebi olmuştur.

Ravinin halleri ile ilgili tercih sebepleri bunlarla birlikte kırka kadar çıkar. Her biri ravinin çeşitli yönleriyle ilgili sebeplerdir. Hepsi de birbirine zıt manada iki hadisten hangisinin ravisinde varsa o hadisin diğerine tercih edilmesini sağlar.

2. Rivayet Metoduna Göre Tercih Sebepleri:

a) Rivayet Vakti: Buna göre birbirine zıt manada görünen ve araları birleştirilemeyen iki hadisten biri ravisinin erginlik çağında, diğeri ise hünüz erginlik çağına ermeden önce alınmış olsa, ilki tercih edilir. Bu tercih sebebi, erginlik çağına eren ravinin ermeyene nisbetle rivayete daha ehil sayıldığı dikkate alınarak öngörülmüştür.

b) Rivayet metodu: Bu da tercih sebebidir. Buna göre söz gelimi semâ yoluyla alınan hadis arz yoluyla alınana tercih edilir. Aynı şekilde arz yoluyla elde edilen mukâtebe, munâvele usulüyle alınmış olan vicâde ile elde edilene tercih edilir.

3. Rivayet Şekline Göre Tercih Sebepleri:

a) Hadislerden birinin lafzıyla, diğerinin manasıyla rivayet edilmiş olması: Böyle durumda lafzıyla rivayet edilen hadis manasıyla rivayet edilene yahut manasıyla rivayet edildiği şüphe götürene tercih edilir.

b) Vurûd Sebebi: Söyleniş veya bir fiil bildiriyorsa işleniş sebebi belirtilerek rivayet edilen hadis, böyle olmayana tercih edilir. Rivayette vurûd sebebinin söylenmiş olması hadise gösterilen itina ve titizliğin ifadesidir. Bu itibarla tercih sebebi sayılmıştır.

c) Rivayette Tereddüd Edilmesi: Ravisinin rivayetinde şüphe veya tereddüd göstermediği hadis, şüphe ve tereddüde yer vererek rivayet edilene tercih edilir.

Bundan so aki tercih sebepleri, isnadında ihtilaf olmaması, lafzında iztırab bulunmaması, isnadla rivayet edildiği halde aynı zamanda yazılı bir metne de nisbet edilmesi gibi esaslar üzerinedir ve onuncuya kadar devam eder.

4. Hadisin Vurûd Vaktine Göre Tercih Sebepleri:

a) Hadislerden Birinin Medenî, Diğerinin Mekkî Olması: Bu durumda Medenî hadisler, Mekkî olanlara tercih edilir,

b) Hz. Peygamber (s.a.s)'in vefatına yakın olayları bildiren hadisler zaman belirtilmemiş olanlara tercih edilir.

Hz. Peygamber'in ebedî aleme göç etmesine yakın zamanlarda İslâmiyet güçlenmiştir. Bu yüzden son zamanlara ait hadisler, müslümanlığın zayıf bulunduğu zamanlara ait hadislere nisbetle daha güvenilir itibar edilmiş ve bu husus tercih sebebi sayılmıştır.

c) Hafifletici hükümler taşıyanları diğerlerine tercih edilir. Böyle hafifletici ve kolaylaştırıcı hükümler taşıyan hadisler son zamanlara ait kabul edilir; zira Hz. Peygamber ilkin müslümanlann cahiliye adetlerini bırakarak İslâm esaslarına alışmalarını sağlamak için daha titiz davranmıştır. So adan müslümanlann yeni hayat nizamına alışmalarından so a kolaylığa meyletmiştir. Kolaylaştırıcı hadislerin son zamanlara ait kabul edilmelerinin sebebi budur.

Bununla birlikte aksi görüşte olan, yani kolaylaştırıcı hükümler taşıyan hadislerin değil, şiddet gösteren hükümler getirenlerin tercih edilmesi gerektiği görüşünde olan alimler de vardır. Bunların dayandıkları delil, Hz. Peygamber'in önceleri sadece imanla ilgili esasları tebliğ etmesi, dinî hükümlerin so adan konulmuş olmasıdır.

d) Ravinin müslüman olmasından so a öğrendiği hadis, önce öğrendiğine tercih edilir.

e) Rivayette senedin kesiksiz oluşuna delalet eden semi'tu, haddesenâ gibi eda lafızlarının kullanılmış olması da böyle lafızlarla rivayet edilmeyen hadislere tercih sebebidir.

5. Hadisin lafzına Göre Tercih Sebepleri:

a) Hâs (özel hüküm taşıyan) âm (genel hüküm taşıyan) a tercih edilir.

b) Hakikate delalet eden lafızlarla gelen bir hadis, mecaz ifadeler taşıyana tercih edilir.

c) Mutlak mukayyede tercih edilir.

6. Hükme Göre Tercih Sebepleri:

a) Herhangi bir şeyi haram kılan hadis, mubah veya vacip olduğuna delalet edene tercih edilir.

b) Had cezalarını nefyeden hadisler nef-yetmeyenlere tercih edilir.

7. Diğer Sebeplerle Tercih:

a) Kur'ân-ı Kerim'in açık manasına uyan, uymayana,

b) Sünnete ayun, uymayana,

c) İlk dört Halifenin uygulamalarına uyan hadisler uymayanlara, tercih edilir.1177

Bazı âlimlere göre, (Birbirine zıt iki hadisden herhangi bir sebeple tercih edilenine râcih adı verilmiştir. Öbürüne ise bütün hadis âlimleri mercûh demişlerdir.


13.02.2009 tarihinden beri 5119 defa okundu. Son takip: 26.09.2018 - 08:01


Kuran Kerim ve Hadis şerifler üzerinde bilgi ve yazılarınızı paylaşmak için yeni projemiz olan KuranveHadis.COM sitemize üye olunuz. Piyasadaki yerden bitme hadis düşmanlarına karşı siz de bu yeni sitemizin gelişiminde destek olunuz.



· Rakş · Ferd-i Mutlak · Cezm Lafızları · Bedel-i Âlî · Uhtulife Fîhi · Şartu'ş-Şeyhayn · Sahîh-Garib-Hasen · Sahîhu'l-İsnâd · Dârimî · Menferede Bihî Müslim · Tarahûhu · Muhkem · Mat'ûnun Fîhi · Tashîh · Ashâb-ı Suffe · Emîru'l-Mu’ınınîn · İlmu'l-Hadîs Rivâyeten · Kas · İlm-i Nazarî · Hisân · Ahkâm · Şurûtu’r-Rivâye · Tazbîb · Vehn · Sebtun-Huccetun · Gayru Sâbit · Vahy-i Metluv · Galat · Atfe · Vaz · Neseb · Ma’mûl Bih · Tunkiru Merre Ve Ta'rıfu Uhrâ · Arzı Münâvele · Ahberanâ Fulân Kırâ'aten Aleyhi Ve Ene Esme'u · Ravâhu · Ahruf · Semi'tu Fulânen Yekûlu · Nebevî Hadis · el-Kutubu's-Sitte · Kara’tu Bi-Hatti Fulân · Abâdile · İcâze Âmme Mutlaka · Haber-i Meşhur · Hasen-Garîb · Lem Ekıf Lehu Alâ Asl · Makrûnen · Sadûkun Seyyi'u'l-Hıfz · Telkîb · İmâm
· Akıl · Mubtedi · Tarahû Hadîsehû · Enbe'enâ Fulân Kırâ'aten Aleyhi Ve Ene Esme'u · Muşeddid · Vecedtu Bi-Hatti Fulân Ve Ecâze Lî · Mukaribu'l-Hadîs · İcaze Li'l-Mu'ayyen Fî Gayrı Mu'ayyen · Eceztu Leke (Lekum) Cemî'a Mesmû'âtî · Muhtelifu'l-Hadîs · Haddesenâ Fulân Kıra'aten Aleyhi · Muttehem Bi'l-Vad’ · Enşedenâ Fulân Kırâ'aten Aleyhi · Rivâyetu'l-Ekâbir Ani'l-Esâğîr · Semi'tu Fulânen Bi-Kırâ'atî Aleyh · Ahberanâ Fulân Bi'l-Kırâ'ati Aleyhi · Semi'tu Fulânen Kırâ'aten Aleyh · İcaze Li’l-Mıtayyen Bıl-Mechûl · İcâze Mâ Lem Yetehammelhu'l-Mucîz · Mukâtebe Mücerrede Ani'l-İcâze · Mülakat · Atıf Tedlisi · Lem Yervihi İllâ Fulan An Fulân · Eceztu Li-Men Kale La İlahe İllallah · İcâze Mücerrede Ani'l-Munâvele · İcâze Li’l-Mechûl Bı'l-Mu'ayyen · Ahberanâ Fulan Fîmâ Kuri'e Aleyhi · Enşedenâ Fulân Bi-Kırâ'atî Aleyhi · Eceztuke En Tervıye Annî Mâ Sahha İndeke Mimmâ Semi'tuhû Ve Mâ Se'esma'uhû · Eceztuke (Cemî'a) Mâ Ucîze Lî Rîvâyetuh · Haddesenâ Fulân Bi-Kırâ'atı Aleyhi · El-Mezîd Fi Muttasıli’l-Esânîd · Zekera Lenâ Fulân Kırâ'aten Aleyhi Ve Ene Esme'u · Ahberanâ Fulan Kırâ'aten Aleyhi · Kunna Nef'alu Ala Ahdi'n-Nebî (s.a.s) · İcâzetu'l-Mu'ayyen Li'l-Muayyen Fî'l-Mu'ayyen · Sıhah-ı Sitt · Sünen Nese'î · Eceztu Leke (Li-Fulân) Me'şte-Melet Aleyhi Fihristî Hâzihî · Esbâbu'l-Vaz’

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13


Google
 
Web ihya.org
CepAlem Gazeteler E-Kart E-Kitap Saglik Şiirler Sözlük
Kuran Meali Hadis Namaz Vakitleri Ingilizce Samil Fıkıh Fetva Rüya Tabiri
Kamus Hikayeler Forum Dini Terimler Haberler Oyun Resimler Ilahiler
Terimler isimler Sosyal Kavram Hadis Sözlügü imsakiye
Üniversite taban puanları ilmihal Rehber